Anessa Džinić

MONETARNI SISTEM I POLITIKA EU

MONETARNI SISTEM I POLITIKA EU
Decrease Font Size Increase Font Size Text Size Print This Page

Rimski ugovor je osnivački ugovor koji je donesen 1957. godine, a stupio na snagu 1958. godine kao interes osnivačke šestorke da stvore Evropsku ekonomsku zajednicu koja će im omogućiti stvaranje homogenog zajedničkog tržišta. Nadalje, Luksemburškom deklaracijom iz 1984. godine  je predviđeno sjedinjavanje EFTA-e (European free trade association) i EEU (European economic union) kako bi se stvorio dinamičan ekonomski prostor i tako Velika Britanija pristala na članstvo. Monetarni sistem EEZ (Evropska ekonomska zajednica) počeo je da se razvija već 50-ih godina nakon što je Schuman predložio formiranje same EEZ. U svom razvoju na monetarni sistem EEZ utjecala je kriza vezana za naftu 1973/1974. godine. Kasnije, Bijelom knjigom iz 1985. godine u Briselu doneseno je 300 mjera od strane Jacquesa Deloresa kojima je cilj prevazilaženje svih prepreka za stvaranje monetranog sistema.

 

Jedinstvenim evropskim aktom (1986. godina) revidiran je Rimski ugovor čiji je temelj bio ekonomski, tim aktom legitimiran je Evropski monetarni sistem. Mastrihtskim ugovorom (1992/1993. godine) je nazanačeno formiranje monetrane unije do 2000. godine. Svim ovim mjerama i ugovorima nastojao se ojačati monetarni sistem EU, te da se stvori jedinstvena monetarna unija za tadašnje zemlje članice, a koja će služiti kao osnova za buduće promjene i revizije ugovora i akata koji će imati utjecaja na monetarni sistem Evropske zajednice, a kasnije i EU.

 

Kriteriji za stvaranje monetrane unije su: budžetski deficiti moraju biti manji od 3% GDP-a, javni dug manji od 60% GDP-a, inflacija u visini 1,5% (tri najuspješnije zemlje), odstupanje kamata na dugoročne kredite 2% (tri najuspješnije zemlje) i fluktuacija deviznog kursa ne smije prelaziti granicu u toku dvije godine. (Azra Hadžiahmetović, Ekonomija Evropske unije, 2011)

 

Amsterdamski ugovor koji je donesen  1999. godine  je bio treći reformski ugovor nakon Jedinstvenog evropskog akta (1986. godine) i Mastrihtskog ugovora (1992/1993. godine) Ovaj ugovor posebnu pažnju je pridao definiranju i realizaciji unutrašnjeg tržišta (zaposlenost, socijalna politika, okoliš, javno zdravstvo i zaštita potrošača.)

 

Konstatnim proširenjima EU povećavala svoj nivo kapitala i finansijske stabilnosti, ali i da jednim dijelom gubila taj kapital što je vidljivo iz mnoštva programa koje je morala da organizira da bi oformila i stavila u ‘evropsko’ funkcioniranje zemalja članica. Time im je omogućila da stvore ekonomske, socijalne, političke i administrativne uslove za pristup članstvu u EU. Programi pomoći za članstvo PHARE 1989. god (pomoć za ekonomsku rekonstrukciju Mađarske i Poljske), ISPA (strukturalni fond sa fokusom na okoliš i infrastrukturu), SAPARD (program za strukturalne promjene u poljoprivredi i transportu), TWINING (institucionalna izgradnja) i CARDS 2001. god (pomoć zajednice za obnovu, razvoj i stabilizaciju.)

 

Velikim proširenjem iz 2004. godine ukupan GDP zemalja uvećao se za 5%, dok je GDP p/c novih deset članica EU bio svega na nivou prosjeka 50% EU-15.“(Azra Hadžiahmetović, Ekonomija Evropske unije, 2011)

 

I danas kada je Republika Hrvatska postala ponosna članica Evropske porodice, a Bosna i Hercegovina tek sjena kandidata i iščekivanje ‘sna’ predpristupnog članstva, monetarna politika EU nije se mnogo promijenila. Bosna i Hercegovina ‘trpi’ razne procese i programe kako bi ispunila zadatke i očekivanja ‘obećane’ i zajednice blagostanja. Kao osnovni elementi procesa stabilizacije i pridruživanja postavljeni su ugovorni odnosi kao što je Sporazum o stabilizaciji i pridruživanju (tzv. sporazum o pridruživanju treće generacije); razvoj ekonomskih odnosa kao asimetrična liberalizacija trgovine kroz uvođenje autonomnih trgovinskih mjera (ATM), te naposlijetku finansijska pomoć  program kroz Zajednicu za obnovu i razvoj  CARDS (2000. 2006. godine) i Instrument pretpristupne pomoći IPA (2007. -2013. godine). Predmet Sejdić-Finci je svojstvena politika ‘mrkva-batina’ EU prema Bosni i Hercegovini, jer neimplementiranje odluke donesene od strane Evropskog suda za ljudska prava u Strazburu, opstruira se i oduzima pravo na pomoć iz IPA (Instrumenti predpristupne pomoći) u iznosu od 50 milion eura.

 

Veći gubitak  80-90 miliona eura svake naredne godine iz IPA2 programa, BiH tek očekuje. Novi kriteriji EU su da će fondove moći koristit oni koji budu imali najbolje projektne ideje i efikasno upravljanje novcima. Neefikasnost Vijeća ministara, njegovih radnih tijela i uštimanih ogranaka svojih političkih partija u institucijama države, izvjesno je da će donacije EU Bosni i Hercegovini ubuduće curiti kroz sve tanju slamku, a u mlazu će preskakati Bosnu i Hercegovinu ka ostalim zemljama regiona. (Zekerijah Smajić, Pismo upućeno EU)

 

Neprikosnoveno je da će EU i u narednim godinama biti jedan od ključnih faktora međunardonih odnosa, s tim što treba da posebnu pažnju obrati na kreditnu politiku, kao i na stabilnost valute (eura), te naravno ojača svoj monetarni sistem.

 

bosnia.alrasub.com

Share This Post

Google1

Komentariši

Vaša email adresa neće biti objavljivana. Neophodna polja su označena sa *